THỜI GIAN LÀM VIỆC 24/24
 

HOTLINE : (028) 6270 0119 - (028) 2215 4274
0982 120 908 - 090 371 5529 - 0933 161 985
Cơ sở 1: 1051 Bình Quới (XVNT) - P.28 - Q.Bình Thạnh - Tp.HCM
Cơ sở 2: 978 Nguyễn Duy Trinh - P. Phú Hữu - Q9 - Tp.HCM

TRUNG TÂM ĐIỀU DƯỠNG VÀ CAI NGHIỆN MA TÚY THANH ĐA 
Địa chỉ : 1051 Bình Quới (Xô Viết Nghệ Tĩnh) - P.28 - Q.Bình Thạnh - Tp.HCM
Điện thoại: (08).38986513 - 38986515(Ext:12) - (08).22154274 - MST: 0301910027

BÁO CÁO TẠI HỘI THẢO VIII

ĐỐI TƯỢNG CÓ CHẨN ĐOÁN KÉP TRONG CHỮA BỆNH CỘNG ĐỒNG

Ngày 20 – 8 – 2002

 

Chủ toạ:                    

  • BS. Harishkumar Krishna Shetty   (ấn Độ)

Báo cáo viên:                       

  • BS. Shazad Tahir Chaudhry                       (Pakistan)     
  • BS. Rolando Erfe                              (Philippines)

Công tác chuẩn bị:  

  • Bà Gouw Aij Lien                            (Indonesia)

Số người tham dự:    12 người

 

TÓM TẮT VỀ TRÌNH BÀY CỦA CÁC BÁO CÁO VIÊN:

BS. Tahir Shazad:

1.      Việc đánh giá trên nhiều mặt và tư vấn ban đầu phải được đào tạo kỹ lưỡng để phát hiện những rối loạn về tâm thần

2.      Không thể áp dụng mọi qui tắc trong CBCĐ với mọi bệnh nhân. Đánh giá đối tượng và kế hoạch điều trị là điều quan trọng

3.      Rối loạn từ căng thẳng sau chấn thương có thể liên quan đến nghiện và cần được chú ý

4.      Việc liên kết với các ban ngành khác của trung tâm chúng tôi gặp khó khăn nếu so với các cơ sở ở phương tây do vậy cần phải có những cố gắng để củng cố mối liên kết và tạo thuận lợi cho chẩn đoán kép.

BS. Rolando Erfe:

1.      Đề xuất chương trình 4 điểm bao gồm việc cam kết điều trị, điều trị ổn định, phục hồi và duy trì

2.      Đề xuất phương pháp mềm dẻo hơn so với phương pháp cứng rắn theo CBCĐ trong hoàn cảnh ở Châu á

3.      Đề xuất một chương trình lai ghép đang được thực hiện và kết quả sẽ được thấy sau đó

4.      Thảo luận cách điều trị ‘bóng bàn’ – di chuyển bệnh nhân có chẩn đoán kép từ cơ sở điều trị này sang cơ sở khác.

NHỮNG VẤN ĐỀ ĐƯỢC THẢO LUẬN:

1.      Có cần thiết phải đưa bệnh nhân chẩn đoán kép đến trung tâm đặc biệt hay sử dụng chuyển đổi hình thức CBCĐ.

2.      Thảo luận về việc cây gai dầu gây bệnh thần kinh, kết luận cho thây là chỉ đơn thuần chất từ cây gai dầu không thể gây bệnh.

3.      Đề xuất đưa ra bộ câu hỏi điều tra, được xem làm công cụ giúp việc chẩn đoán, đặc biệt với bệnh nhân có chẩn đoán kép.

4.      Người vừa có bênh lý về thần kình vừa nghiện ma tuý thì không nên điều trị ở cơ sở theo mô hình CBCĐ mà nên cần cơ sở điều trị đặc biệt.

CÁC ĐỀ XUẤT VÀ GIỚI THIỆU:

1.      Việc đồng thời bị cả 2 bệnh lý (chẩn đoán kép) là một sự thực và cần thiết phải được chẩn đoán phát hiện sớm.

2.      Người làm công tác điều trị cai nghiện cần được tập huấn thường xuyên về sức khoẻ tâm thần, bệnh thần kinh và nâng cao khả năng nhận biết.

3.      Cần thiết phải có thêm một số công cụ đơn giản trong chẩn đoán kép.

 

CHẨN ĐOÁN KÉP

(ĐỐI TƯỢNG ĐẶC BIỆT TRONG CBCĐ)

                                     BS. Shahzad Tahir Chaudry

Trung tâm Điều trị Tâm thần và Cai nghiện (Subhenao)

Nghiên cứu và khám phá bộ não đang dần hé mở những bí ẩn về bệnh lý rối loạn kép. Trong nhiều năm, ngành tâm thần đã không để ý đến chẩn đoán kép hoặc khi điều trị lại lấy nguyên nhân cơ bản là do lạm dụng các chất. Bên cai nghiện thì cho rằng việc không sử dụng các chất ma tuý gây thay đổi tâm trạng sẽ làm cho các triệu chứng tâm thần biến mất. Tuy nhiên nghiên cứu cũng chưa tìm ra những đặc tính con người cơ bản để giải thích cho hiện tượng rối loạn do lạm dụng các chất, hay việc nghiên cứu về nghiện ngập cũng chưa lý giải mối liên hệ từ sự thuyên giảm rối loạn tâm thần với việc cai các chất. Cả hai lập luận đều cho thấy sự cần thiết của công tác nghiên cứu/điều trị với sự tập chung đặc biệt vào sự phức tạp của chẩn đoán kép.

CHẨN ĐOÁN KÉP:

Thuật ngữ chẩn đoán kép là một từ phổ biến mang nghĩa rộng, nó biểu thị sự có mặt đồng thời của cả 2 là rối loạn về mặt y học và sự phụ thuộc vào các chất. Gần đây trong các lĩnh vực: thần kinh, tâm thần và điều trị nghiện, thuận ngữ này được dùng phổ biến để miêu tả sự đồng tồn tại của rối loạn thần kinh và tình trạng nghiện chất thuộc ma tuý.

Rối loạn kép xảy ra khi một cá nhân bị hưởng bởi 2 thứ là bệnh lý về tinh thần hoặc tâm thần và việc nghiện, phụ thuộc vào các chất hoá học. Bệnh lý về tâm thần và việc nghiện các chất đều ảnh hưởng đến cá nhân về mặt sức khoẻ, tâm lý, xã hội, và tinh thần. Mặc dù 2 bệnh lý này riêng rẽ, độc lập với nhau song chúng lại có những tác động lẫn nhau làm cho việc chẩn đoán, điều trị và phục hồi trở nên phức tạp. Giai đoạn rối loạn kép tương ứng cũng biểu thị sự đồng tồn tại của 2 trạng thái rối loạn độc lập (song có sự tương tác lẫn nhau).

Từ viết tắt MICA biểu thị người lạm dụng các chất và có bệnh lý thần kinh, thường được dùng cho những người có rối loạn AOD và rối loạn tâm thần mãn tính nặng như tâm thần phân liệt hay rối loạn lưỡng cực. Một định nghĩa phổ biến là những trường hợp bị ảnh hưởng vì các chất và có bệnh lý thần kinh bởi nó phán ánh rõ hơn tình trạng bệnh lý và không gây miệt thị. Những từ khác cũng được dùng là: MISA (người lạm dụng các chất có bệnh lý thần kinh), CAMI (lạm dụng chất hoá học và bệnh thân kinh), và SAMI (lạm dụng các chất và bệnh thân kinh).

NGUYÊN NHÂN CỦA RỐI LOẠN KÉP:

Hiện nay thì nguyên nhân cụ thể của bệnh tâm thần và nghiện chất hoá học vẫn chưa được hiểu biết đầy đủ. Lịch sử gia đình, yếu tố di truyền, cấu tạo bộ não và các yếu tố gia đình đều có vai trò quan trọng trong việc phát triển bệnh tâm thần và nghiện chất hoá học. Có nhiều giả thiết và lập luận lý giải nguyên nhân của 2 bệnh lý này.

1.      Do tự sử dụng thuốc:

Người sử dụng rượu hoặc ma tuý để giải toả đi những triệu chứng khó chịu của bệnh tâm thần, với giả thiết này thì không có liên quan giữa chẩn đoán và việc lựa chọn sử dụng ma tuý. Ví dụ, người đang buồn chán không có xu hướng chọn dùng cocaine hoặc các chất kích thích khác, người đang cáu giận cũng không chọn dùng heroine.

2.      Sử dụng Rượu/Ma tuý gây ra bệnh lý thần kinh:

Có một số ủng hộ đối với quan điểm này bởi các loại ma tuý như cần sa và hellucinogen đã gây ra bệnh lý thần kinh ở một số người. Ví dụ người có bệnh lý về thần kinh cùng với có lạm dụng các chất thì thường trong tiền sử gia đình cũng có người bị bệnh về thần kinh, nhiều hơn so với người có rối loạn chỉ do lạm dụng các chất.

3.      Một số yếu tố chung gây bệnh lý thần kinh và lạm dụng ma tuý/rượu:

Yếu tố di truyền và môi trường kém đều có thể gây ra bệnh lý rối loạn do nghiện và thần kinh. Sự nghèo nàn, lạc hậu, kém hiểu biết đều có tác động và gây ra 2 bệnh lý này. Sự tác động của yếu tố gen di truyền  cùng với môi trường đều là những thứ phức tạp mà chúng ta vẫn chưa khám phá đầy đủ.

4.      Tính quá nhạy cảm:

Bệnh thần kinh rất nhạy cảm đối với ma tuý với những tác động xầu,. Có tới 50% người sử dụng rượu mà không bị những triệu chứng trên, trong khi chỉ 5% người tâm thần phân liệt là bị. Đồng thời những người tâm thần phân liệt cũng phải mất nhiều thời gian hơn để bình phục so với người không bị bệnh (theo như Mueser, K.T. Drake, R.E7Wallach 1998 Dual diagnosis)

CÁC LOẠI RỐI LOẠN KÉP:

Không có thể đơn về rối loạn kép. Lý do là bởi có nhiều mặt bệnh về thần kinh và tâm thần. Một số loại bệnh về tâm thần có ảnh hưởng nghiêm trọng tới khả năng vận động của con người cũng như có nhiều liên quan khác. Vậy cần phải có sự quản lý các ca bệnh và những dịch vụ hỗ trợ kèm theo

Hầu như tất cả các bệnh về tâm thần đều thấy có sự lạm dụng các chất.

Tỷ lệ rối loạn do lạm dụng các chất là khá cao trong số nhóm dưới. 47% số người tâm thần phân liệt và 56% số người rối loạn lưỡng cực là có lạm dụng các chất.

Tâm trạng u sầu thường thấy ở những người nghiện ma tuý và người nghiện rượu, có tới 80% người nghiện rượu đã từng cảm thấy suy nhược trong cuộc sống và 30% có mức độ chẩn đoán là nặng nghiêm trọng.

Khoảng 1/3 trong số người đến điều trị có hiện tượng PTSD và có rối loạn do lạm dụng các chất. 15-30% số phụ nữ nghiện có biểu hiện rối loạn về ăn uống.

Rối loạn về tâm trạng với những cảm xúc lo lắng là 10-60% cùng với hiện tượng lạm dụng các chất (theo như Regier, D.a, Farmer, ME, Rae et al (1990) Rối loạn thần kinh do lạm dụng rượu, ma tuý và các chất)

MỘT SỐ VẤN ĐỀ TRONG ĐIỀU TRỊ BỆNH NHÂN CÓ CHẨN ĐOÁN KÉP:

Mô hình điều trị:

-   Tuần tự: người bệnh tham gia vào một hệ thống, sau đó đến cái kế tiếp.

-   Song song: bệnh nhân tham gia đồng thời 2 hệ thống.

-   Kết hợp: bệnh nhân tham gia vào một chương trình điều trị tổng hợp thống nhất dành cho người có rối loạn kép.

NHỮNG TƯƠNG ĐỒNG CỦA SỨC KHOẺ THẦN KINH VÀ HỆ THỐNG ĐIỀU TRỊ CAI NGHIỆN:

-  Đa dạng trong điều trị và loại hình chương trình

-  Xây dựng công lập và tư nhân

-  Có nhiều mức điều trị

-   Có các mô hình tâm sinh lý xã hội

-   Tăng cường quản lý ca bệnh và chăm sóc

-   Giá trị của vai trò tự giác, tự lực

CHẨN ĐOÁN KÉP

BS. Rolando L. Erfe

Trung tâm Y tế  Thần kinh Cavite

CHẨN ĐOÁN KÉP LÀ GÌ?

Một người có tình trạng nghiện ma tuý hoặc rượu cộng với có vấn đề về tâm thần/tình cảm thì được coi là có chẩn đoán kép.

ĐIỂM CHUNG TRONG CHẨN ĐOÁN KÉP LÀ NHƯ THẾ NÀO?

Theo như báo cáo trên Tạp chí của Hội Y học Hoa Kỳ:

-   37% người nghiện rượu và 53% người lạm dụng ma tuý có ít nhất một bệnh thần kinh nghiêm trọng.

-   Trong tất cả bệnh nhân được chẩn đoán là có bệnh về thần kinh thì 29% là có lạm dụng ma tuý hoặc rượu.

NHỮNG VẤN ĐỀ NÀO VỀ TINH THẦN HOẶC THẦN KINH Ở NGƯỜI CÓ CHẨN ĐOÁN KÉP?

Bảng dưới đây dựa trên nghiên cứu của Viện Sức khoẻ Thần kinh Quốc gia liệt kê 7 rối loạn tâm thần chính và đưa ra mức độ về nguy cơ nghiện.

Rối loạn Tâm thần

Nguy cơ nghiện

Rối loạn tính cách trái ngược xã hội

15,5%

Điên

14,5%

Tâm thần phân liệt

10,1%

Rối loạn hoảng loạn

4,3%

Trầm cảm

4,1%

Rối loạn do ám ảnh bị bắt buộc

3,4%

Sự sợ hãi ám ảnh

2,4%

Như vậy, một người bị tâm thần phân liệt có nguy cơ nghiện ma tuý hoặc rượu cao hơn 10,1% so với mức trung bình. Một người bị trầm cảm thì có mức cao hơn trên mức trung bình là 4,1%, vv

XÁC ĐỊNH CÁC RỐI LOẠN TÂM THẦN:

1.      Rối loạn tính cách trái ngược xã hội: một loạt các tính cách có đặc điểm là vượt ra ngoài phạm vi chung của mọi người với những kiểu phổ biến là thiếu tôn trọng, vi phạm các quyền của người khác thường xảy ra từ tuổi 15.

2.      Bệnh điên: người bệnh biểu hiện tâm trạng phấn khích, nói lảm nhảm, đôi khi là quá phấn khích cùng những hành động quá mức, thỉnh thoảng là trạng thái tâm thần và vô tổ chức.

3.      Tâm thần phân liệt: người rối loạn thần kinh có đặc điểm tính cách gồm sự cô lập về tình cảm, phản ứng tình cảm không đúng, sự phân huỷ tiến trình suy tưởng có lôgíc, ít quan hệ xã hội, hoang tưởng và ảo giác.

4.      Rối loạn hoảng loạn: có đặc điểm là biểu hiện tự phát của trạng thái sợ sệt, lo âu, xảy ra trong khoảng thời gian tương đối ngắn, kèm theo triệu chứng cơ thể là hồi hộp, tim đập nhanh.

5.      Trầm cảm: một rối loạn về cảm xúc, có thay đổi trong hoạt động thực hiện chức năng; có ít nhất một trong 2 triệu chứng là tinh thần buồn sầu hoặc mất sự hứng thú, niềm vui thích.

6.      Rối loạn do ám ảnh bị bắt buộc:

Bệnh lý bị ám ảnh: Cảm giác ám ảnh liên tục, không cưỡng lại được trong cả suy nghĩ và cảm súc, không thể xoá khỏi tâm thức dù có cố gắng, có kèm cảm giác lo lắng.

Bệnh lý bị tâm trạng bắt buộc: một tâm trạng thúc bách, nếu cưỡng lại thì cảm thấy lo lắng; hành vi có tính lặp lại đối với sự cưỡng bức hoặc theo một số qui luật mà không có điểm cuối đúng, để cản trở điều gì đó xảy ra trong tương lai.

7.      Sự sợ hãi ám ảnh: tồn tại một bệnh lý luôn sợ, không có thật, bị phóng đại về một điều gì đó; do luôn cố tìm cách tránh một điêu gây sợ hại.

MỘT SỐ GIẢ THIẾT VỀ BỆNH LÝ LẠM DỤNG CÁC CHẤT:

1.      Giả thiết về Tâm lý-Xã hội và Tâm lý-Động học:

-   Thuyết cổ điển về lạm dụng các chất coi tương tự như sự thủ dâm, biện minh cho sự thôi thúc tình dục đồng giới, hoặc giải khuây bằng miệng.

-   Phản ánh những chức năng nhận thức về nhân sinh quan quan bị đảo lộn.

-   Lạm dụng đa chất thường là có thời thơ ấu không ổn định, thường dẫn tới việc sử dụng các chất.

-   Có mối liên quan tới sự rối loạn về tính cách dẫn tới sử dụng và nghiện.

-   Có mối quan hệ với gia đình và với an ninh chung. Có một số câu chuyện thú vị về sự len lỏi của ma tuý ở những các khu lao động nghèo thành thị, những câu chuyện đó cũng thường có miêu tả cả việc bọn trẻ bị ảnh hưởng tác động, bị lôi kéo đến với ma tuý ngay lúc còn rất sớm.

2.      Giả thiết về hành vi:

-   Chất lượng được củng cố tích cực

-   ảnh hưởng có hại của một số chất

-   Cá nhân phải phân biệt được chất lạm dụng (chất nghiện) và các chất khác

-   Hầu như là tất cả hành vi nghiện các chất đều có những liên quan đến một số nguyên nhân mà rồi chúng sẽ trở thành những kinh nghiệm trong nghiện ngập sau này

3.      Giả thiết về gen di truyền:

Bằng chứng rõ ràng từ các nghiên cứu các trường hợp sinh đôi, cùng huyết thống cho thấy có yếu tố gen di truyền trong những người nghiện rượu.

4.      Giả thiết về hoá thần kinh:

Trong hầu hết lạm dụng các chất, ngoại trừ rượu ra, các nhà nghiên cứu đã phát hiện những điểm tiếp nhận truyền cảm thần kinh mà các chất nghiện có tác dụng lên đó.

MỘT SỐ KHẢ NĂNG VỀ QUAN HỆ GIỮA BỆNH TÂM THẦN VÀ NGHIỆN:

1.      Trục I và Trục II trong bệnh học tâm lý được xem là yếu tố nguy hại đối với người có rối loạn nghiện (theo như điều tra dịch tễ của Viện Sức khoẻ Tâm thần Quốc gia, rối loạn nghiện trong số người có bệnh về thần kinh là 2,7)

2.      Một số bệnh nhân tâm thần dễ bị tổn thương, bị ảnh hưởng do rượu hoặc các chất nhiều hơn so với những người khác.

3.      Nghiện ngập được coi là yếu tố nguy hại với bệnh tâm thần (cũng theo điều tra dịch tễ học như trên thì rối loạn tâm thần trong số những người rối loạn sử dụng ma tuý là 4,5)

4.      Việc sử dụng ma tuý có thể đẩy nhanh đến các triệu chứng tâm thần tiềm ẩn (ví dụ, việc sử dụng PCP hoặc cocaine có thể khởi phát ban đầu là những lúc điên dại ở một số người))

5.      Bệnh học tâm lý có thể làm thay đổi tiến trình rối loạn nghiện ở các mặt như:

a.      Đẩy nhanh quá trình (người nghiện rượu nam giới (khoảng 25%) với những hành vi trái ngược với xã hội có xu hướng nghiện sớm hơn so với nhóm người nghiện rượu có bị những giới hạn về hoàn cảnh (Cloninger 1987).

b.      Phản ứng với điều trị (người bệnh có hành vi trái ngược với xã hội hoặc có rối loạn về tính cách thường bỏ dở điều trị)

c.      Hình ảnh triệu chứng và kết quả lâu dài (theo kết quả Chỉ số về nghiện thì người bệnh tâm thần nặng có mức độ nghiêm trọng hơn: có mối liên hệ giữa rõ rệt giữa tái nghiện và bệnh lý tâm thần ở nhóm nghiện ma tuý cũng như ở nhóm nghiện rượu (Catalano et al. 1988; Mc Lellan et al. 1985)

6.      Triệu chứng tâm thần cũng có thể phát triển trong quá trình nghiện kinh niên (ví dụ, rối loạn tâm thần xảy ra sau khi sử dụng PCP hoặc chất kích thích; bên cạnh đó là tâm lý buồn chán thậm trí tự tử)

7.      Triệu chứng tâm thần có thể là kết quả của việc sử dụng ma tuý trong thời gian dài hoặc là tái nghiện (ví dụ, tâm trạng buồn chán có thể do ý thức được về những mất mát do nghiện gây ra; tâm trạng này cũng có thể sau khi tái nghiện rượu hoặc ma tuý)

8.      Hành vi sử dụng ma tuý và những triệu chứng tâm thần sẽ trở nên rõ ràng sau một khoảng thời gian.

9.      Rối loạn nghiện và rối loạn tâm thần phát triển ở những thời điểm khác nhau và không liên quan trực tiếp với nhau

10. Triệu chứng của một rối loạn có thể góp phần vào việc tái nghiện của một rối loạn khác (ví dụ, tâm trạng lo lắng gia tăng hoặc ảo giác có thể dẫn tới việc sử dụng rượu và các chất; sau khi dùng cocaine hoặc rượu cũng có thể dẫn tới những trạng thái buồn chán).

MỘT SỐ VẤN ĐỀ TRONG ĐIỀU TRỊ:

Bác sĩ điều trị kết luận thế nào, liệu người đó là nghiện ma tuý hay là rối loạn tâm thần?

Khám bệnh ban đầu có thể rất khó để xác định ngay. Do có nhiều triệu chứng của nghiện ma tuý tương tự như các trạng thái tâm thần khác, người bệnh phải qua khâu cai nghiện rượu hoặc ma tuý thì bác sĩ mới có thể đánh giá chính xác nguyên nhân cơ bản.

NẾU MỘT NGƯỜI CÓ CẢ HAI LÀ NGHIỆN RƯỢU/MA TUÝ VÀ RỐI LOẠN TÂM THẦN, THÌ NÊN ĐIỀU TRỊ CÁI NÀO TRƯỚC?

Cách lý tưởng là điều trị cả hai cái đồng thời. Tuy nhiên với nhiều người nghiện ma tuý thì bước đầu tiên là phải cai nghiện trước. Đó là một khoảng thời gian để cơ thể tẩy độc ma tuý hay rượu. Tốt nhất việc cai cần thực hiện dưới sự giám sát về y tế. Có thể mất vài ngày đến một tuần hoặc nhiều hơn, phụ thuộc vào chất gây nghiện và thời gian nghiện dài hay ngắn.

Có thực tế gần đây là việc người nghiện sợ đi cai bởi lo sợ bị đau đớn hoặc đôi khi đe doạ đến cuộc sống. Song hiện nay các bác sĩ với tinh thần cởi mở nhiệt tình, cho phép bệnh nhân chọn lựa phương pháp cai do vậy việc cai nghiện vừa an toàn và nhẹ nhàng hơn.

TIẾP THEO PHẦN CAI NGHIỆN LÀ GÌ?

Sau khi cai nghiện hoàn thành, tiếp theo là điều trị kép: phục hồi và điều trị bệnh lý tâm thần.

Việc phục hồi cho người nghiện các chất thường có sự tham gia của liệu pháp tâm lý nhóm và cá nhân, giáo dục về rượu và ma tuý, thể dục, dinh dưỡng đầy đủ, và một chương trình phục hồi gồm 12 bước, nội dung không chỉ là từ bỏ hẳn rượu và ma tuý mà còn là học cách vui sống không có những thứ độc hại đó.

Việc điều trị bệnh lý tâm thần phụ thuộc vào chẩn đoán. Với hầu hết người bệnh thì liệu pháp nhóm và cá nhân cũng như việc áp dụng thuốc chữa bệnh dược sử dụng. Một số liệu pháp đắt tiền khác và việc giáo dục về tâm thần cũng được xem là những biện pháp phụ bổ sung tốt. Ngoài ra là sự tham gia của nhóm trợ giúp gồm những người tương tự nhưng đã qua điều trị.

LIỆU NGƯỜI CÓ CHẨN ĐOÁN KÉP CÓ PHẢI BẮT BUỘC ĐIỀU TRỊ Ở BỆNH VIỆN?

Không nhất thiết là phải ở bệnh viện. Tình trạng, mức độ nặng của bệnh, những rủi ro, nguy cơ liên quan, bệnh án đều là những yếu tố để cân nhắc, xem xét việc chăm sóc, điều trị thích hợp. Có nhiều hình thức và mức độ bao gồm: điều trị nội trú, nội trú một phần, và ngoại trú.

VAI TRÒ GÌ CỦA GIA ĐÌNH NGƯỜI BỆNH TRONG VIỆC ĐIỀU TRỊ?

Trong cả 2 việc là phục hồi người nghiện và điều trị cho họ bệnh tâm thần, công tác giáo dục, tư vấn, và những nhóm trợ giúp cho gia đình người bệnh là những việc quan trọng trong tổng thể điều trị. Gia đình càng hiểu biết thì càng có thêm nhiều cơ hội cho người bệnh phục hồi.

GIA ĐÌNH VÀ BẠN BÈ GIÚP ĐỠ THẾ NÀO CHO NGƯỜI CAI NGHIỆN?

Họ phải không được nuông chiều vì việc đó càng làm cho người nghiện duy trì thói quen xấu. Ví dụ một người vợ có chồng nghiện rượu lại nói dối là chồng ốm khi anh ta say quá không thể đi làm được. Tương tự, gia đình và bạn bè nuông chiều, có thể do mềm lòng thương sót hoặc e sợ người nghiện nên có thể cho tiền nghiện nghiện để rồi họ lại đi mua ma tuý.

Khi gia đình và bạn bè tham gia vào chương trình phục hồi, họ học được cách xử sự, không nuông chiều. Nếu họ thực hiện được đúng những gi đã học đó sẽ chắc chắn giảm thấp việc tái nghiện, quay trở lại với ma túy hoặc rượu.

GIA ĐÌNH VÀ BẠN BÈ GIÚP THẾ NÀO VỚI NGƯỜI CÓ BỆNH LÝ TÂM THẦN?

Họ cần bình tĩnh và hiểu biết thay vì bực bội, chỉ chích. Cần ấm áp, cởi mở không lạnh nhạt hay khó tính, quá cẩn trọng. Việc hỏi chuyện về vấn đề điêu trị tâm thần cũng là việc bình thường song cũng không nên chỉ tập chung vào mỗi việc đó.

NẾU TÔI CÓ NGƯỜI THÂN QUEN BỊ NGHIỆN VÀ CÓ CẢ TRIỆU CHỨNG TÂM THẦN, TÔI NÊN GIÚP NHƯ THẾ NÀO?

Khuyến khích người đó cởi mở bày tỏ khó khăn tìm kiếm trợ giúp. Giới thiệu đi khám chuyên khoa ở những người có chuyên môn, nên đến những cơ sở y tế có chức năng điều trị cai nghiện và tâm thần. Nếu họ còn lưỡng lự, đắn đo, năng tới thăm, tìm vị trí, thời điểm và hẹn gặp, đi cùng. Nếu bạn nói chuyện với bác sĩ thì cần phải trung thực, thật thà về tình trạng người nghiện. Thông tin bạn cung cấp có giá trị giúp bác sĩ chẩn đoán.

CÓ NIỀM HY VỌNG:

Là bạn thân hay bạn bè, bạn đều có thể đóng vai trò trong việc khuyến khích, giúp người nghiện tìm đến cơ sở điều trị cai. Bằng kiến thức hiểu biết về chẩn đoán kép, bạn có thẻ giúp người nghiện tìm và theo một chương trình phục hồi hiều quả.

Bạn càng biết về chẩn đoán kép, bạn càng nhận thấy việc nghiện đồng hành cùng trạng thái tâm thần. Cũng như các bệnh khác, người bệnh có chẩn đoán kép sẽ được củng cố khi được chăm sóc, điều trị đúng. Bằng việc tìm hiều thông tin, bạn học được cách nhận ra những dấu hiệu và triệu chứng của bệnh lý có chẩn đoán kép, và giúp họ sống lành mạnh, tích cực hơn.

PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRỊ:

Phương pháp điều trị cai nghiện thay đổi tuỳ theo chất, hình thức sử dụng chất nghiện, Hệ thống trợ giúp tâm lý xã hội và đặc điểm của người bệnh.

Mục tiêu chính trong điều trị:

1.      Kiêng tuyệt đối không sử dụng chất ma túy

2.      Tình trạng thể chất, tâm thần và tâm lý xã hội của người bệnh

CHƯƠNG TRÌNH ĐIỀU TRỊ CHO NGƯỜI CÓ CHẨN ĐOÁN KÉP:

Như các gia đình có thể dã thấy là không có mấy hệ thống dịch vụ điều trị được thiết kế cho riêng nhóm đối tượng này. Thông thường phải điều trị tâm thần ở một cơ sở điều trị và điều trị cai nghiện ở một cơ sở khác. Người bệnh phải chuyển qua lại giữa 2 cơ sở nên còn được gọi là liệu pháp “bóng bàn”. Do vậy mà cần những chương trình “lai ghép” để điều trị cả 2 loại. Việc phát triển những chương trình như vậy ở địa phương đòi hỏi những nỗ lực, cố gắng lớn.

NHỮNG HẠN CHẾ TRONG CHƯƠNG TRÌNH ĐIỀU TRỊ CAI NGHIỆN MA TUÝ TRUYỀN THỐNG:

Những chương trình điều trị này được xây dựng cho những người nghiện ma tuý nói chung, không chủ định cho cả người có bệnh về tâm thần. Các chương trình  mang tính cứng rắn và bắt buộc nên hầu hết người có kèm bệnh tâm thần bị tác động về tâm lý do vậy chưa phù hợp, không tận dụng được chương trình điều trị. Việc điêu trị đó cũng có thể gây ra một mức độ căng thẳng mà phần nào nó cũng có thể ảnh hưởng tới một số triệu chứng hoặc tái nghiện.

MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM CỦA CHƯƠNG TRÌNH THÍCH HỢP VỚI ĐỐI TƯỢNG CÓ CHẨN ĐOÁN KÉP:

Các mục tiêu cần đạt tới là:

1.      Cam kết quyết tâm và ổn định:

-   Bệnh nhân được thuyết phục, động viện hoặc tự nguyện cam kết điều trị

-   Mục tiêu chính của giai đoạn này là giúp làm ổn định các triệu chứng cấp tính của bệnh tâm thần hoặc những rối loạn do dùng ma tuý

-   Tiếp tục động viên bệnh nhân duy trì điều trị khi các triệu chứng cấp tính đã được ổn định

-   Toàn bộ quá trình có thể mất vài tuần.

2.      Giai đoạn Phục hồi ban đầu:

-   Giai đoạn này có việc học cách đối phó, vượt qua những ham muốn, thèm thuồng các chất gây nghiện

-   Tránh tiếp xũe với những người, đi đến những nơi có thể nguy hại, như yếu tố gây tái nghiện

-   Học cách vượt qua những triệu chứng tâm thần

-   Tham gia vào các nhóm trợ giúp như các nhóm AA, NA

-   Xây dựng kế hoạch trong cuộc sống

-   Toàn bộ quá trình có thể là 3 tháng sau phần ổn định.

3.      Giai đoạn Phục hồi tiếp theo (giai đoạn giữa):

-   Bệnh nhân học cách phát triển hay củng cố các kỹ năng trong quan hệ với mọi người

-   Đồng thời cũng giúp bệnh nhân tự vượt qua các triệu chứng của bệnh tâm thần, tái nghiện ma tuý

-   Cũng tập chung giúp nhận biết và phòng tránh từ các dấu hiệu tái nghiện

-   Giai đoạn này liên quan từ tháng thứ 4 đến tháng thứ 12

4.      Giai đoạn phục hồi cuối hoặc là Giai đoạn duy trì phục hồi:

-   Tiếp tục các công việc của giai đoạn giữa ở trên và giải quyết các vấn đề phát sinh

-   Những vấn đề trong cá nhân và liên quan tới quan hệ với mọi người được giải quyết sâu hơn

-   Giai đoạn này tiếp theo sau năm thứ 1.

Đang xem 348

Hôm nay 455

Tổng lượt xem 15,360,718